W gabinecie fizjoterapeuty uroginekologicznego coraz częściej pojawiają się pacjentki  z problemami o charakterze dysfunkcji seksualnych. Rosnąca świadomość dotycząca wpływu  mięśni dna miednicy na funkcjonowanie narządów zlokalizowanych w miednicy mniejszej  powoduje, że fizjoterapeuta staje się ważnym członkiem zespołu interdyscyplinarnego  zajmującego się takimi problemami jak: anorgazmia, dyspareunia, wulwodynia czy pochwica.  W naszych rozważaniach zajmiemy się dziś pochwicą.  

Pochwica - co to jest?

Pochwica (inaczej waginizm), czyli dysfunkcja polegająca na mimowolnym skurczu mięśni dna  miednicy zlokalizowanych w okolicy wejścia do pochwy. Obserwowano także występowanie  skurczu mięśni przywodzących ud, mięśni pośladkowych oraz mięśni prostych brzucha. Taki stan  uniemożliwia penetrację pochwy, zarówno przy współżyciu płciowym, jak i w badaniu  ginekologicznym. Waginizm może występować jako dysfunkcja pierwotna wówczas, kiedy  występowała od początku życia seksualnego lub wtórna, kiedy pojawiła się w późniejszym czasie  jako odpowiedź na inne czynniki. Dysfunkcja ta może prowadzić do trudności w przeprowadzaniu  stosunku seksualnego, badań ginekologicznych, a także do innych problemów zdrowotnych  związanych z funkcjonowaniem układu rozrodczego. Zwykle pochwica pierwotna dotyczy  nastolatek lub młodych kobiet, pochwica wtórna natomiast może pojawiać się po uszkodzeniach w obszarze krocza,  traumie czy jako konsekwencja schorzeń np. ginekologicznych. Co niezwykle istotne pochwica  jest problemem, który ma wiele wymiarów tak jak istnieje wiele czynników które mogą ją powodować. Skupimy się na dwóch wymiarach: fizjoterapeutycznym oraz psychologicznym. 

Aspekt fizjoterapeutyczny pochwicy:

Fizjoterapia w leczeniu pochwicy odgrywa kluczową rolę. Skurcz mięśni pochwy może wynikać z  nieprawidłowej pracy mięśni dna miednicy, a zaburzenia w ich funkcji mogą powodować, że  stosunek seksualny będzie bolesny lub niemożliwy do przeprowadzenia. Poza aktywnością  seksualną niemożliwe staje się przeprowadzenie badania ginekologicznego tak istotnego w  kontekście zdrowotnym, bolesne czy niemożliwe staje się użycie tamponu podczas menstruacji  czy włożenie preparatów dopochwowych np. podczas infekcji. Podstawą fizjoterapii w tym  przypadku jest wnikliwie i z dużymi pokładami empatii przeprowadzony wywiad oraz badanie  fizykalne. W terapii często skupiamy się na nawiązaniu bezpiecznej i uważnej relacji fizjoterapeuta  – pacjentka co pozwoli przeprowadzić właściwą ocenę dolegliwości bólowych, dobrać zakres  badania fizykalnego, również badania per vaginam i/lub per rectum. 

Terapia kobiet z pochwicą - co warto wprowadzić?

  1. Ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe: Celem tych ćwiczeń jest odprężenie ciała, a  szczególnie okolicy miednicy. Wykonywanie głębokich, świadomych oddechów oraz  technik relaksacyjnych pozwala na poprawę świadomości swojego ciała i regulację  napięcia psychofizycznego. 
  2. Trening mięśni dna miednicy: Fizjoterapeuta może zaplanować indywidualny program  ćwiczeń, który będzie nakierowany na występujące zaburzenia funkcji mięśni dna  miednicy. 
  3. Terapię manualną, uzupełnioną zastosowaniem pomocy terapeutycznych takich jak np.:  pelvic wand czy dilatory celem poprawy trofiki tkanek, ich dokrwienia oraz odżywienia. 

Pochwica jest schorzeniem klasyfikowanym jako ból genitalno – miedniczy, a więc podejście  terapeutyczne musi uwzględniać wieloaspektowość dolegliwości i nie skupiać się jedynie na  aspekcie biologicznym, ale obejmować też czynniki psychologiczne i społeczne, które mogą  modulować doznania bólowe.

Aspekt psychologiczny pochwicy:

Pochwica może mieć także wymiar psychologiczny, gdyż może być wynikiem przebytego  stresu, traumy, lęku lub być objawem towarzyszącym innym problemom emocjonalnym, które  z kolei mogą być związane z seksualnością i wcześniejszymi trudnymi doświadczeniami intymnymi. 

  • Lęk i trauma

Pochwica może wynikać z lęku przed bólem, przemocą seksualną w przeszłości,  doświadczeniem traumy czy przekroczonymi granicami w relacjach intymnych. W takich  przypadkach ważne jest przepracowanie traumatycznych wspomnień i emocji związanych z  seksualnością, w tym poprzez terapię poznawczo-behawioralną, psychoterapię czy inne techniki  mające na celu udzielenie wsparcia emocjonalnego.

  • Strach przed utratą kontroli i wstyd

Problem z pochwicą często bywa związany z poczuciem  wstydu lub obawą przed utratą kontroli nad ciałem. W takich sytuacjach terapia psychologiczna  koncentruje się na rozwoju poczucia własnej wartości, akceptacji ciała i normalizacji reakcji  seksualnych.

  • Relacje i komunikacja

Złe relacje lub trudności w komunikacji z partnerem mogą pogłębiać  problem pochwicy. Terapia par może być pomocna w nauce lepszej komunikacji, budowania  zaufania i rozwiązania problemów w sferze intymnej. 

Najczęściej stosowanym podejściem psychoterapeutycznym w terapii zaburzeń seksualnych  jest terapia poznawczo-behawioralna: Celem terapii poznawczo-behawioralnej jest zmiana  negatywnych przekonań i myśli, które mogą utrzymywać napięcie w okolicy miednicy. Praca nad  lękiem, traumą, wstydem, a także nad zrozumieniem własnej seksualności może przynieść  długotrwałe efekty terapeutyczne. 

Kompleksowe podejście:

W leczeniu pochwicy najskuteczniejsze jest zintegrowane podejście, które łączy fizjoterapię z  psychoterapią i wsparciem ginekologicznym. Praca nad funkcją mięśni dna miednicy, poprawą  świadomości ciała po wykluczeniu problemów ginekologicznych powinna być wspierana przez  pracę nad emocjami, przekonaniami i relacjami z partnerem. Działania te, podejmowane  równolegle, mogą znacząco poprawić jakość życia seksualnego oraz zdrowie fizyczne i psychiczne  pacjentek z pochwicą. 

Współpraca z zespołem specjalistów (fizjoterapeuta, psychoterapeuta, ginekolog) jest kluczowa  dla uzyskania optymalnych rezultatów w terapii dysfunkcji seksualnych. 

Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę z zakresu fizjoterapii w terapii dysfunkcji seksualnych, ale  również chcesz przyjrzeć się swoim zasobom, umiejętnościom komunikacyjnym w relacji z  pacjentem i znacząco je poprawić zapraszam Cię na szkolenie Fizjoterapia uroginekologiczna  kobiet w ujęciu holistycznym: dysfunkcje seksualne psychologia i seksuologia.